ผศ.นพ. มานพชัย ธรรมคันโธ
F.R.C.O.G. (UK), MSc (UK), F.R.T.C.O.G Unit of Gynaecologic Infectious diseases and Female STD’s Department of Obstetrics and Gynaecology, Faculty of Medicine Siriraj Hospital Mahidol University

การรับบริการฉีดวัคซีนเป็นการดูแลสุขภาพขั้นปฐมภูมิ เพื่อป้องกันการติดเชื้อ เป็นการดูแลสุขภาพที่ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อตนเองและมีความคุ้มค่าด้านเศรษฐกิจ สังคม และการสาธารณสุข ความสามารถในการลดการเกิดโรคที่สามารถป้องกันได้ด้วยการรับบริการฉีดวัคซีน สามารถช่วยลดการแพร่กระจายและการระบาดของโรคติดเชื้อบางชนิดที่รุนแรงได้ นอกจากนี้ภูมิคุ้มกันที่เกิดขึ้นหากได้รับบริการฉีดวัคซีนขณะตั้งครรภ์อย่างเหมาะสมครบถ้วนและถูกต้อง อาจผ่านต่อจากแม่สู่ลูกทางรกไปก่อให้เกิดภูมิคุ้มกันยังทารกในครรภ์

 

Influenza vaccine

โรคไข้หวัดใหญ่ระบาดในแต่ละปีส่งผลกระทบถึงความเสียหายต่อสุขภาพของสตรีและคนใกล้ชิดปีละมากมาย โรคไข้หวัดใหญ่เกิดจากการได้รับเชื้อ Influenza virus ผ่านทางระบบทางเดินหายใจโดยการไอ จาม เกิดการแพร่ระบาดได้อย่างง่ายดายและกว้างขวาง อาการทางคลินิกที่พบได้แก่ อาการปวดเมื่อยตามกล้ามเนื้อและลำตัว ปวดศีรษะรุนแรงต่อมามีอาการไข้ ไอ เจ็บคอ อุบัติการณ์การเกิดภาวะแทรกซ้อนจากไข้หวัดใหญ่รุนแรงและเพิ่มขึ้นทุกปี โดยเฉพาะในกลุ่มสตรีตั้งครรภ์ วัคซีนไข้หวัดใหญ่ที่ใช้กันในปัจจุบันมี 2 ชนิด

กล่าวคือชนิดเชื้อเป็นและชนิดเชื้อตาย ซึ่งจะให้โดยการฉีดเข้ากล้ามบริเวณต้นแขน การระบาดหรือแพร่กระจายของโรคไข้หวัดใหญ่มีการเปลี่ยนแปลงทุกปีตามเชื้อไวรัสสายพันธุ์ที่มีการระบาด การรับบริการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ในสตรีตั้งครรภ์จะสามารถช่วยลดอัตราการติดเชื้อไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ต่าง ๆ ในทารกแรกเกิดหลังคลอด เพราะมีการส่งผ่านของภูมิต้านทานจากแม่สู่ลูก
..........................................................................................................

Tetanus toxoid, reduced diphtheria toxoid and acellular pertussis (Tdap) vaccine

บาดทะยักในทารกแรกเกิดยังเป็นสาเหตุการสียชีวิตที่สามารถป้องกันได้โดยการฉีดวัคซีนเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้แก่สตรีตั้งครรภ์ บาดทะยักเกิดจาก toxin ของเชื้อ Clostridium tetani ซึ่งพบได้ทั่วไปในสภาวะแวดล้อมและสามารถก่อให้เกิดการติดเชื้อทางบาดแผลทั่วร่างกาย ทำให้มีอาการชักเกร็งรุนแรง จนอาจเสียชีวิตได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในทารกแรกเกิด โรคคอตีบเกิดจากการติดเชื้อ Corynebacterium diphtheria ซึ่งติดต่อผ่านทางการหายใจ ไอจามรดกัน มีการสร้าง Toxin ที่ทำให้มีการอักเสบอย่างรุนแรงบริเวณทางเดินหายใจส่วนบน จนอาจทำให้เกิดช่องทางเดินหายใจตีบตัน เช่น บริเวณกล่องเสียง เป็นต้น และ Toxin สามารถดูดซึมเข้าสู่กระแสโลหิตทำลายกล้ามเนื้อหัวใจก่อให้เกิดการอักเสบนำไปสู่ภาวะหัวใจล้มเหลวได้ ส่วนภาวะไอกรนเกิดจากการติดเชื้อ Bordetella pertussis ซึ่งติดต่อทางการหายใจเช่นกัน ผู้ป่วยจะมีอาการไอแห้ง ๆ รุนแรงเป็นเวลานาน ในทารกแรกเกิดหรือเด็กที่อายุน้อยกว่า 4 ปี ภาวการณ์ไออาจรุนแรงจนหยุดหายใจและนำไปสู่การเสียชีวิตได้

บาดทะยัก คอตีบและไอกรน สามารถป้องกันได้ด้วยการรับบริการฉีดวัคซีน ควรได้รับข้อมูลและคำแนะนำที่ถูกต้องจากแพทย์และพยาบาลก่อนรับบริการฉีดวัคซีนดังกล่าว เพื่อประโยชน์สูงสุดในการสร้างภูมิคุ้มกัน
..........................................................................................................

Hepatitis B vaccine

การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี ถือเป็นภัยเงียบที่คร่าชีวิตผู้ติดเชื้อปีละมากมาย เพราะการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรัง นำไปสู่ภาวะตับแข็ง มะเร็งตับ ภาวะตับวายและเสียชีวิตในที่สุด การติดเชื้อดังกล่าวผ่านทางการสัมผัสเลือด ผลิตภัณฑ์ของเลือดเช่น น้ำเหลือง หรือสิ่งคัดหลั่งที่มีเชื้อไวรัสดังกล่าว เช่น ติดเชื้อผ่านการมีเพศสัมพันธ์ การใช้เข็มหรือของมีคมร่วมกัน และการติดเชื้อางมารดาสู่ทารก

วัคซีนสำหรับป้องกันไวรัสตับอักเสบบีผลิตโดย recombinant DNA technology ให้ฉีดเข้ากล้าม 3 ครั้ง ที่ 0, 1 เดือน และ 6 เดือน โดยไม่มีข้อบ่งห้ามของการให้วัคซีนสำหรับป้องกันไวรัสตับอักเสบบีในสตรีตั้งครรภ์ กรณีที่สตรีตั้งครรภ์เป็นพาหะของไวรัสตับอักเสบบี นอกเหนือจากวัคซีนแล้ว ทารกแรกเกิดควรได้รับ Hepatitis B immune globulin (HBIG) ร่วมด้วย ซึ่งหากให้ภายใน 12 ชั่วโมงหลังคลอดจะช่วยลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อในทารกกว่าร้อยละ 95
..........................................................................................................

HPV vaccine

เป็นนวัตกรรมในการป้องกันการติดเชื้อไวรัส HPV สายพันธุ์ ที่มีความเสี่ยงสูง เช่น สายพันธุ์ 16,18 ก่อให้เกิดโรดมะเร็งปากมดลูก มะเร็งช่องคลอด มะเร็งปากช่องคลอด มะเร็งทวารหนัก มะเร็งกล่องเสียง เป็นต้น สายพันธุ์ 6,11 ก่อให้เกิดหูดหงอนไก่บริเวณอวัยวะเพศทั้งชายและหญิง วัคซีนป้องกันการติดเชื้อไวรัส HPV มีจำหน่ายในประเทศไทย 2 ชนิด คือ วัคซีนป้องกันการติดเชื้อไวรัส HPV แบบ 4 สายพันธุ์ และแบบ 2 สายพันธุ์ ต้องได้รับบริการฉีดวัคซีนทั้งหมด 3 ครั้ง (0, 1-2 เดือน และ 6 เดือน) ควรฉีดให้ครบทั้ง 3 เข็ม เพื่อประสิทธิภาพในการป้องกันการติดเชื้อและก่อให้เกิดโรคอย่างสูงสุด การฉีดจะฉีดบริเวณต้นแขนเข้าสู่กล้ามเนื้อ จากข้อมูลทางการแพทย์ยังไม่พบผลข้างเคียง อาการแพ้วัคซีนที่รุนแรงและยังไม่มีความจำเป็นต้องฉีดกระตุ้น หลังการฉีดครบทั้ง 3 เข็ม

 


 

Assist. Prof. Manopchai Thamkhantho, M.D.,
F.R.C.O.G. (UK), MSc (UK), F.R.T.C.O.G Unit of Gynaecologic Infectious diseases and Female STD’s Department of Obstetrics and Gynaecology, Faculty of Medicine Siriraj Hospital Mahidol University

Vaccination is a prophylactic primary health care service to primarily prevent infectious diseases. It also provides health benefits to those who receive it, as well as offering economic, social and public health cost-effectiveness. The potential and efficacy of the vaccination in reducing the infectious diseases can control the spread and epidemiological aspects of some severe infectious diseases. Besides, the proper and appropriate immunization obtaining while being pregnant may well vertically transfer to the foetus.

 

Influenza vaccine

The influenza outbreak each year has ill-health impacts on women’s health and the health of people surrounding them. Influenza is caused by the influenza virus transmitting respiratory by means of coughing and sneezing. Thus, this makes it easily spread in a wide range. The commonly clinical symptoms are muscle or body sore and pain, severe headache followed by fever and sore throat. There has been a rise in the incidence of complications from the severe influenza year by year, in particular in the group of currently pregnant women. Nowadays, there are 2 types of the influenza vaccines that are well recognized.

The first one is the live attenuated vaccine and another one the inactivated vaccine. Both are administered intramusularly at the upper arm. The characteristics of epidemic or spread vary each year due to the virus types. Influenza vaccination in pregnant women can also reduce the rate of infection caused by different viruses on the newborns because there is an immune vertically transfer from mother to the child.
..........................................................................................................

Tetanus toxoid, reduced diphtheria toxoid and acellular pertussis (Tdap) vaccine

Neonatal tetanus or Tetanus Neonatorum, which is the cause of neonatal death, can be preventable by providing immunization to the pregnant women. Tetanus is caused by toxins produced by Clostridium tetani, which can be commonly found everywhere in our environment. It can infect any body wound, and cause severe convulsions, which can be fatal, especially in the newborns.

Diphtheria is caused by Corynebacterium diphtheria and is transmitted by respiratory tracts such as breathing, coughing and sneezing. Toxins secreted by the bacteria can cause severe inflammation of the upper respiratory tract resulting in the constriction of the respiratory tract in some areas such as the larynx. Diphtheria toxins can be absorbed into the bloodstream damaging the heart muscle and creating inflammation and eventually causing fatally heart failure.

Whooping cough, which is caused by Bordetella pertussis, is also a respiratory tract infection. Patients with this disease will develop a severe and prolonged non-productive cough. In the newborns or children under 4 years of age, the coughing spells can be severe enough to cause asphyxiation leading to death.

Tetanus, diphtheria and whooping cough can be preventable by vaccination. For your best benefits in building your own immunity of self body defense mechanism, you should receive accurate and full information and counseling about them from the physicians or nurses or health personnel before obtaining these vaccines.
..........................................................................................................

Hepatitis B vaccine

Hepatitis B infection can be considered the silent killer which claims many lives each year. Chronic hepatitis B infection can lead to liver cirrhosis, liver cancer, liver failure and eventually death. The virus is transmitted by exposure to blood or blood products such as lymphatic fluid and other body secretion such as sexual transmitted infection, sharing syringing on drug abuser and vertical transmission from mother to child.

Hepatitis B vaccines are developed by recombinant DNA technology and are administered intramuscularly 3 injections at 0 month, 1 month and 6 months. There is no contraindication for vaccination of hepatitis B vaccine in pregnant women. Apart from this vaccine, newborns whose mothers are the carriers of the hepatitis B virus should also receive the hepatitis B immune globulin (HBIG) : Readymade antibody. If this vaccine is given within 12 hours after delivery, it can help reduce the risk having hepatitis B infection in the newborns at 95%.
..........................................................................................................

HPV vaccine

The HPV vaccine is an innovative approach of modern vaccination to prevent the high-risk group of HPV such as HVP types 16 and 18, which can cause cervical, vaginal, vulvar, anal and laryngeal cancer. The HPV types 6 and 11 are the common cause of genital warts in both males and females. Two type of HPV vaccine are commercially available in Thailand: the Quadrivalent HPV vaccine and the Bivalent HPV vaccine. A set of the vaccine course consist of 3 injections administering at 0 month, 2 , month and 6 months. It is highly recommended that the full course of 3 injections should be reached in order to obtain the utmost benefits and the protective efficacy in prevention of the above mentioned cancer. The vaccines are administered intramuscularly at the upper arm of recipients. Current surveillance data show no severe side effects, anaphylaxis reactions or hypersensitivity reactions to the vaccines. Also, there is the strong evidence based research supporting that no need for a booster dose after the completion of 3-injection course.